Şəkidə Gəzməli yerlər
Şəki Azərbaycanın qədim şəhərlərindən biri olmaqla zəngin memarlığı, tarixi abidələri, sənətkarlıq ənənələri və təbiəti ilə seçilir. Azərbaycanın şimal-qərbində yerləşən şəhərin tarixi hissəsində müxtəlif dövrlərə aid tikililər, qədim küçələr və sənətkarlıq nümunələri qorunub saxlanılır. Şəkinin tarixi mərkəzi və Xan Sarayı UNESCO-nun Ümumdünya İrsi Siyahısına daxildir. Şəhərə gələnlər həm tarixi abidələrlə tanış ola, həm də Kiş kimi yaxın kəndlərdə Qafqaz Albaniyasının irsini əks etdirən məkanları görə bilərlər.
Şəkiyə səyahət edənlər üçün maraqlı məkanlar sırasında Şəki Xan Sarayı, Şəkixanovların evi, Şəkinin Dairəvi Məbədi, Kiş kəndindəki Alban məbədi, Şəki Karvansarayı, qala divarları, Xan bağı, Diyarşünaslıq muzeyi, Sənətkarlar evi, Tacirlər məhəlləsi və Bəxtiyar Vahabzadənin ev muzeyi yer alır. Şəkinin ənənəvi şirniyyatları və yerli mətbəxi də şəhərə səfərin maraqlı hissələrindən biridir. Turlar.az saytı Şəkidə gəzməli-görməli yerlər haqqında ətraflı məlumat təqdim edir.
Şəki Xan Sarayı
Şəkinin ən məşhur tarixi abidələrindən biri Şəki Xan Sarayıdır. Saray şəhərin tarixi mərkəzində, qala ərazisində yerləşir və Azərbaycan memarlığının diqqətəlayiq nümunələrindən hesab olunur. XVIII əsrə aid tikili Şəki xanlarının hakimiyyəti dövrünün memarlıq və bədii xüsusiyyətlərini əks etdirir.
İki mərtəbədən ibarət sarayın fasadı həndəsi və nəbati naxışlarla zəngindir. Binanın ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri şəbəkə pəncərələridir. Rəngli şüşələrdən və taxta hissələrdən hazırlanan bu şəbəkələr Şəki sənətkarlığının ən tanınmış nümunələrindəndir. Sarayın daxilində divar və tavanları bəzəyən rəsmlərdə müxtəlif ornamentlər, ov və döyüş səhnələri, bitki motivləri təsvir olunub.
Şəkinin tarixi mərkəzi Şəki Xan Sarayı ilə birlikdə UNESCO-nun Ümumdünya İrsi Siyahısına daxil edilib. Buna görə də Şəkidə gəzməli yerlər arasında saray şəhərin tarixi və memarlığı ilə tanış olmaq istəyənlərin əsas ziyarət məkanlarından biridir.
Çələbi Xan Restoranı
Şəki səfərinin maraqlı tərəflərindən biri də yerli mətbəxlə tanışlıqdır. Çələbi Xan restoranında Şəki və Azərbaycan mətbəxinə aid müxtəlif yeməklər təqdim olunur. Burada kabab növləri, aş, dolma və digər milli yeməklərlə yanaşı Şəkinin ən məşhur yeməklərindən olan piti də menyuda yer alır.
Şəki pitisi şəhərin mətbəx mədəniyyətinin əsas nümunələrindən sayılır. Ənənəvi olaraq saxsı qabda hazırlanan bu yemək noxud, ət və digər ərzaqlardan hazırlanır. Şəhərə gələn turistlərin yerli mətbəxlə tanış olmaq üçün ən çox maraq göstərdiyi yeməklərdən biri məhz pitidir. Şəhər şirniyyatları, Şəki halvası ilə də tanınır. Buna görə tarixi məkanları gəzdikdən sonra yerli yeməkləri və şirniyyatları dadmaq Şəki səfərini tamamlayan seçimlərdən biri ola bilər.
Yuxarı Karvansaray
Yuxarı Karvansaray Şəkinin tarixi ticarət şəhəri kimi keçmişini göstərən ən mühüm tikililərdən biridir. Şəki əsrlər boyu mühüm ticarət yolları üzərində yerləşdiyindən şəhərdə tacirlərin və səyyahların qalması üçün karvansaraylar tikilib. Yuxarı Karvansaray həmin ticarət ənənəsinin günümüzə çatan nümunələrindəndir.
Karvansaray böyük daxili həyətə malik memarlıq quruluşu ilə seçilir. Belə tikililərdə tacirlərin qalması, mallarının saxlanılması və ticarət işlərinin aparılması üçün müxtəlif sahələr nəzərdə tutulurdu. Qapalı quruluş həm insanların, həm də daşınan malların təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə kömək edirdi. Daş və kərpicdən tikilmiş karvansarayın tağlı keçidləri, qalın divarları və daxili həyəti Şəkinin tarixi memarlıq görünüşünü qoruyub saxlayır. Burada gəzərkən şəhərin keçmişdə ticarət mərkəzi kimi oynadığı rolu daha aydın görmək mümkündür.
Kiş Alban Məbədi
Şəkinin mərkəzindən kənarda yerləşən ən mühüm tarixi məkanlardan biri Kiş kəndindəki qədim məbəddir. Kiş Alban Məbədi Qafqaz Albaniyasının dini və memarlıq irsi ilə əlaqələndirilən abidələrdən biridir. Məbəd Şəkinin Kiş kəndində yerləşir. Bölgəyə gələn turistlərin ən çox ziyarət etdiyi tarixi məkanlar sırasındadır.
Daşdan tikilmiş məbəd sadə, lakin diqqətçəkən memarlıq quruluşuna malikdir. Ərazidə aparılan arxeoloji araşdırmalar zamanı müxtəlif dövrlərə aid maddi mədəniyyət nümunələri və dəfn yerləri aşkar edilib. Bu tapıntılar məbədin və onun ətrafındakı yaşayış məkanının tarixinin öyrənilməsində mühüm rol oynayıb.
Kiş kəndinin özü də daş döşənmiş küçələri, ənənəvi evləri və dağlıq əraziyə uyğun təbiəti ilə maraq doğurur. Buna görə məbədə səfər yalnız bir tarixi abidənin ziyarəti ilə məhdudlaşmır, Şəkinin kənd memarlığı və təbiəti ilə tanış olmaq imkanı verir.
Şəki Qoruğu
Şəkinin tarixi hissəsi şəhərin ən zəngin memarlıq irsinin toplandığı ərazidir. Burada Şəki Xan Sarayı, qala divarları, müxtəlif muzeylər, sənətkarlıq məkanları və tarixi tikililər yerləşir. Şəhərin qədim küçələri və ənənəvi evləri də bu ərazinin tarixi görünüşünü tamamlayır.
Şəkinin tarixi mərkəzinin əsas xüsusiyyətlərindən biri şəhərsalma quruluşunun və ənənəvi memarlığın böyük ölçüdə qorunmasıdır. Evlərin tikintisində daş, kərpic və ağacdan istifadə olunması, maili damlar və həyətli yaşayış evləri şəhərin özünəməxsus memarlıq üslubunu formalaşdırıb.
Ərazidə sənətkarlıq ənənələri ilə də tanış olmaq mümkündür. Şəbəkə, tikmə, dulusçuluq və digər sənət sahələri Şəkinin mədəni irsində mühüm yer tutur. Tarixi mərkəzdə gəzinti zamanı həm şəhərin memarlığını görmək, həm də yerli sənətkarlığın müxtəlif nümunələri ilə tanış olmaq mümkündür.
Şəki Parkı və Göygöl
Şəkidə tarixi məkanlarla yanaşı yaşıllıq ərazilərində gəzmək üçün parklar da mövcuddur. Şəhərin parkları yerli sakinlərin istirahət etdiyi, turistlərin isə gəzinti zamanı fasilə verə bildiyi məkanlardır. Şəkinin dağətəyi mövqeyi və yaşıllıqla əhatə olunması şəhərin ümumi görünüşünə xüsusi xüsusiyyət verir.
Azərbaycanın məşhur Göygölü Göygöl rayonunda, Kiçik Qafqaz dağlarının ərazisində yerləşir. Şəki daxilində təbiətlə bağlı gəzintilər üçün şəhərin yaşıllıq ərazilərinə, Kiş kəndi istiqamətinə və ətraf dağətəyi ərazilərə üstünlük vermək daha doğru olar.
Qaxın Qaçan Daşı
Qaçan Daş Şəkinin daxilində yerləşən tarixi abidə deyil və Qax istiqaməti ilə əlaqələndirilən ayrıca məkan kimi təqdim olunur. Buna görə Şəkinin əsas gəzməli yerlərinin siyahısında onu şəhər daxilində yerləşən turistik məkan kimi göstərmək doğru olmaz.
Şəkidən Qax istiqamətinə səfər edənlər bölgədə müxtəlif tarixi və təbii məkanlarla qarşılaşa bilərlər. Qax rayonu da qədim yaşayış məntəqələri, dağ kəndləri, tarixi tikililəri və təbiəti ilə seçilir. Şəki və Qax bir-birinə yaxın turizm istiqamətləri olduğundan bölgəyə daha geniş səyahət edənlər hər iki rayonu marşruta daxil edə bilərlər. Qaçan Daş haqqında yayılan məlumatlarda yerli rəvayətlərə də rast gəlinir.
Dəyirmanlar və Xan Çayı
Şəkinin təbii quruluşunda çaylar və dağlardan gələn su mənbələri mühüm yer tutur. Şəhərin relyefi və su ehtiyatları keçmişdə müxtəlif təsərrüfat sahələrinin inkişafına şərait yaradıb. Su dəyirmanları da bölgənin ənənəvi təsərrüfat həyatının bir hissəsi olub.
Qədim dəyirmanların əsas funksiyası taxılın üyüdülməsi idi. Su gücündən istifadə edən bu qurğular kənd və şəhər təsərrüfatında mühüm rol oynayırdı. Belə dəyirmanlar Şəki bölgəsində insanların təbii su ehtiyatlarından necə istifadə etdiyini göstərən ənənəvi təsərrüfat nümunələri kimi maraq doğurur. Xan Çayı ətrafı isə Şəkinin təbii relyefinin bir hissəsidir. Şəhərin dağətəyi ərazidə yerləşməsi burada çay yataqları, dərələr və yaşıllıq sahələrinin formalaşmasına səbəb olub.
